Wat Zijn GLP-1 Medicijnen?

Wat is GLP-1?

GLP-1 staat voor glucagon-like peptide-1, een hormoon dat van nature wordt geproduceerd in de L-cellen van de dunne darm. Wanneer u eet, komt GLP-1 vrij als onderdeel van het zogeheten incretine-effect. Dit hormoon speelt een cruciale rol in de regulatie van de bloedsuikerspiegel en het verzadigingsgevoel.

In de natuurlijke situatie heeft GLP-1 een zeer korte halfwaardetijd van slechts 2-3 minuten, waarna het wordt afgebroken door het enzym DPP-4. De uitdaging voor farmaceutische ontwikkelaars was daarom het creeren van synthetische versies die veel langer werkzaam blijven in het lichaam. Dit leidde tot de ontwikkeling van GLP-1 receptoragonisten.

Hoe Werken GLP-1 Receptoragonisten?

GLP-1 receptoragonisten (GLP-1 RA's) zijn synthetische moleculen die de werking van het natuurlijke GLP-1 hormoon nabootsen, maar veel langer actief blijven. Ze binden aan GLP-1 receptoren in meerdere orgaansystemen en oefenen daar hun effect uit.

Op het niveau van de hersenen binden GLP-1 RA's aan receptoren in de hypothalamus, het hersengebied dat honger en verzadiging reguleert. Hierdoor ervaren patienten een significante vermindering van eetlust en trek, en een sneller verzadigingsgevoel tijdens maaltijden. Patienten rapporteren vaak dat de constante gedachten aan eten verdwijnen, een fenomeen dat onderzoekers 'food noise reduction' noemen.

In het maag-darmstelsel vertragen GLP-1 RA's de maagontlediging. Voedsel blijft langer in de maag, wat bijdraagt aan een langer aanhoudend vol gevoel. Dit effect is verantwoordelijk voor de meest voorkomende bijwerking, misselijkheid, maar is ook een belangrijk werkingsmechanisme voor gewichtsverlies.

Op de alvleesklier stimuleren ze de glucoseafhankelijke insulinesecretie en remmen ze de glucagonafgifte, wat leidt tot een betere bloedsuikerregulatie. Dit verklaart waarom deze medicijnen oorspronkelijk werden ontwikkeld voor type 2 diabetes.

Van Diabetes naar Gewichtsverlies: Een Kort Historisch Overzicht

De geschiedenis van GLP-1 medicatie begint in 2005, toen exenatide (Byetta) als eerste GLP-1 RA werd goedgekeurd voor type 2 diabetes. Artsen merkten al snel op dat patienten ook significant afvielen. Een 'bijwerking' die onderzoekers inspireerde om het gewichtsverlies verder te onderzoeken.

In 2010 werd liraglutide (Victoza) goedgekeurd voor diabetes, en in 2014 volgde de hogere-dosis variant Saxenda als eerste GLP-1 medicijn specifiek voor gewichtsbeheer. Maar de echte doorbraak kwam met semaglutide: Ozempic (2017) voor diabetes en Wegovy (2021) voor gewichtsverlies. De STEP-trials toonden ongekende resultaten: gemiddeld 15% gewichtsverlies.

De nieuwste ontwikkeling is tirzepatide (Mounjaro/Zepbound), een dual-receptor agonist die zowel GLP-1 als GIP receptoren activeert. In de SURMOUNT-trials liet tirzepatide gewichtsverlies tot 22,5% zien. Resultaten die voorheen alleen met bariatrische chirurgie bereikbaar waren.

Soorten GLP-1 Medicijnen

Er zijn momenteel drie hoofdcategorieen GLP-1 medicijnen relevant voor gewichtsverlies in Nederland:

Semaglutide is beschikbaar als Ozempic (goedgekeurd voor type 2 diabetes, maximaal 2 mg per week) en Wegovy (goedgekeurd voor gewichtsbeheer, maximaal 2,4 mg per week). Beide worden eenmaal per week subcutaan geinjecteerd. Het verschil zit in de goedgekeurde indicatie en de maximale dosering. Lees meer op onze Ozempic pagina en Wegovy pagina.

Tirzepatide is beschikbaar als Mounjaro en werkt als dual GIP/GLP-1 receptoragonist. Door het activeren van twee receptorsystemen tegelijk bereikt tirzepatide doorgaans meer gewichtsverlies dan semaglutide alleen. De maximale dosering is 15 mg per week. Lees meer op onze Mounjaro pagina.

Liraglutide (Saxenda) is een oudere GLP-1 RA die dagelijks moet worden geinjecteerd. Hoewel effectief, is het gewichtsverlies gemiddeld lager (circa 8%) dan bij semaglutide of tirzepatide, en de dagelijkse injectie wordt door veel patienten als minder praktisch ervaren.

Klinisch Bewijs: Wat Zeggen de Studies?

Het klinisch bewijs voor GLP-1 medicatie is uitzonderlijk sterk. De STEP-trials (Semaglutide Treatment Effect in People with obesity) omvatten meer dan 4.500 deelnemers en toonden aan dat semaglutide 2,4 mg gemiddeld 14,9% gewichtsverlies realiseerde versus 2,4% met placebo na 68 weken. Een derde van de deelnemers verloor meer dan 20% van hun lichaamsgewicht.

De SURMOUNT-trials voor tirzepatide waren nog indrukwekkender: gemiddeld 22,5% gewichtsverlies met de hoogste dosering (15 mg) na 72 weken. Meer dan de helft van de deelnemers bereikte meer dan 20% gewichtsverlies. Resultaten die vergelijkbaar zijn met sommige bariatrische chirurgieen.

Belangrijk is dat deze trials niet alleen gewichtsverlies maten, maar ook verbeteringen in cardiovasculaire risicofactoren, bloeddruk, HbA1c, leverfunctie en kwaliteit van leven. De SELECT-trial toonde bovendien aan dat semaglutide het risico op cardiovasculaire events met 20% verlaagde.

Voor Wie Zijn GLP-1 Medicijnen Geschikt?

Volgens de huidige richtlijnen komen patienten in aanmerking voor GLP-1 behandeling als zij een BMI hebben van 30 of hoger (obesitas), of een BMI van 27 of hoger met ten minste een gewichtsgerelateerde comorbiditeit zoals type 2 diabetes, hypertensie, slaapapneu, gewrichtsklachten of een verhoogd cardiovasculair risico.

GLP-1 medicatie is niet geschikt voor iedereen. Contra-indicaties omvatten een persoonlijke of familiale voorgeschiedenis van medullaire schildklierkanker (MTC), multipele endocriene neoplasie type 2 (MEN2), bekende overgevoeligheid voor het werkzame stof, en zwangerschap of borstvoeding. Bij Go Leaner beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw volledige medisch profiel voordat enig medicijn wordt voorgeschreven.

De Toekomst van GLP-1 Medicatie

De ontwikkeling staat niet stil. Orale versies van semaglutide (Rybelsus) zijn al beschikbaar voor diabetes en worden onderzocht voor gewichtsbeheer. Survodutide, een nieuwe triple-agonist (GLP-1/GIP/glucagon), laat in vroege trials tot 24% gewichtsverlies zien. Retatrutide, een experimentele triple-agonist van Eli Lilly, toonde zelfs tot 26% gewichtsverlies in fase 2 studies.

Daarnaast worden combinatietherapieen onderzocht, zoals de combinatie van GLP-1 RA's met amyline-analogen (cagrilintide + semaglutide, bekend als CagriSema). De toekomst belooft nog effectievere en beter verdraagbare behandelingen voor obesitas.